Over lezen en boeken

Christelijke romantiek tussen een Nazi en een Joodse vrouw


Vandaag las ik een artikel over de ophef die er vorige maand ontstond rond de roman For such a time van Kate Breslin, onlangs in het Nederlands verschenen als Als je nu blijft zwijgen. Het boek werd een jaar geleden uitgegeven, maar door een nominatie voor een belangrijke Romance-prijs in de VS kwam het in augustus volop in de belangstelling. Het boek gaat over de verhouding tussen een Joodse vrouw (met blauwe ogen, blond haar) in een concentratiekamp en een van de leiders van het kamp. Het verhaal heeft het boek Esther als inspiratiebron, maar met een bijzondere twist aan het eind: ze bekeren zich tot het christendom en leefden nog lang en gelukkig, om kort te zijn. En vooral dat laatste deed pijn bij een aantal lezers, met name uit Joodse hoek.

“Her book is anti-Semitic, violent, and dangerous. It glorifies and redeems a Nazi, while removing all of the Jewish woman’s agency and forcing her to convert to Christianity in order for her arc to be considered redemption. It is, in fact, exactly what has been done to the Jewish people throughout history. For longer than Christianity has been a religion, Jews across the world have been forced to convert or to hide their Judaism to save their lives. That is violence. That is erasure. Kate Breslin’s book is violence and erasure.”

Dat schrijft schrijfster en lezer K. Locke, zelf Joods, op haar blog, in formuleringen die er niet om liegen. Het verhaal van Esther is een indrukwekkend verhaal over hoe een Joodse vrouw strijdt voor haar volk, en vormt bovendien de oorsprong van het Poerimfeest. En het steekt dat juist dit verhaal gebruikt wordt, met bovendien een evangeliserende/christelijke agenda én dan nog gekoppeld aan het grote drama van de Holocaust, de oerdonkere bladzijde uit de geschiedenis van het Joodse volk, die nog altijd uitwerking heeft op de levens van velen. Maar het stak ook dat veel lezers het boek ophemelden met vijfsterrenrecensies, en dat het een nominatie kreeg voor een belangrijke prijs.

Het roept natuurlijk de vraag op, hoe ver kun je als auteur gaan, in het bedenken van verhalen? De organisatie Romance Writers of America, liet weten geen censuur te willen toepassen bij de nominaties voor prijzen. Ook schrijfster Anne Rice denkt er zo over: “Sommigen vinden dat blanke schrijvers niet het recht hebben over gekleurde mensen te schrijven, en dat christenen niet over Joodse mensen kunnen schrijven. Ik denk dat dit gevaarlijk is. We moeten staan voor het recht van auteurs om te schrijven waarover ze willen, hoe aanstootgevend dit ook kan zijn voor iemand anders.”

De kwestie laat in elk geval wel zien hoe gevoelig bepaalde onderwerpen liggen, met name in de VS. Een beetje fijngevoeligheid lijkt me in elk geval niet te veel gevraagd, juist ook voor schrijvers.

Reacties